सावधान पालक हो महाराष्ट्रात गोवरचा कहर वाढतोय? कारणे,लक्षणे,प्रतिबंधात्मक उपाय

 औरंगाबाद , नाशिक, मुंबई, ठाण्यासह महाराष्ट्रात गोवरचे (Measles) १०,००० हून अधिक रुग्ण आढळून आले आहेत. गोवर कोरोना पेक्षा ५ पट वेगाने पसरत आहे मागे महाराष्ट्रात जसा कोरोना पसरला तसाच गोवरचा फैलाव होत आहे. मुंबईतील गोवर उद्रेकाच्या पार्श्वभूमीवर पुण्यातील डॉक्टरांकडून पालकांना खबरदारीचा इशारा देण्यात येत आहे. ज्या मुलांचे गोवर लसीकरण पूर्ण झालेले नाही, त्यांनी प्राधान्याने लसीकरण करावे, असेही बालरोगतज्ज्ञांकडून मागणी केली जात आहे. 
सामान्य माणसासाठी, गोवर आणि कांजिण्या हे शरीरावर जवळपास सारखेच पसरलेले दिसतात. दोन्ही आजारामधील लक्षणे मुलांमध्ये समान आहेत परंतु थोडे अधिक तपशील त्यांच्यातील फरक स्पष्ट करू शकतात.

गोवर म्हणजे काय?

एक विषाणूजन्य रोग जो अत्यंत संसर्गजन्य आहे. हे रुबेओला विषाणूच्या संपर्कात आल्याने होते. सुजलेले डोळे आणि नाकातून पाणी येण्यासोबत शरीरावर मिलिरी पुरळ उठणे हे मुलांमध्ये गोवरचे संकेत देऊ शकतात. हा एक वायुजन्य रोग आहे जो वेगाने पसरतो. गोवरची लागण एकदा झाली की, बाळांना आजीवन प्रतिकारशक्ती द्या.

मुलांमध्ये गोवर संसर्गाची चिन्हे/लक्षणे 

• पाणीदार - ओले डोळे, शिंका येणे आणि कोरडा खोकला
• गोवरच्या अनेक प्रकरणांमध्ये गाल आणि जबड्यांखाली सूजलेल्या ग्रंथी होय 
• एक लहान राखाडी पुरळ , बहुतेक मुलांच्या तोंडात आढळते
• अंगदुखी, तापाबरोबर थकवा ही देखील एक लक्षण आहे
• मुख्यतः ३C गोवरशी संबंधित आहेत
• डोळ्यांच्या बुबुळाच्या पुढील भागाचा होणारा दाह Coryza किंवा वाहणारे नाक खोकला

 संसर्ग झालेल्या व्यक्तीच्या संपर्कात आल्यानंतर १० ते १२ दिवसांनंतर लक्षणे दिसू लागतात आणि ७ ते १० दिवसांपर्यंत टिकतात. सुरुवातीच्या लक्षणांमध्ये विशेषतः ताप, बहुतेक वेळा ४० °से (१०४ °फॅ) पेक्षा जास्त असतो, खोकला, वाहणारे नाक आणि डोळ्यांची जळजळ यांचा समावेश होतो. कोप्लिकचे स्पॉट्स म्हणून ओळखले जाणारे लहान पांढरे डाग लक्षणे सुरू झाल्याच्या दोन किंवा तीन दिवसांच्या नंतर तोंडामध्ये तयार होऊ शकतात. लक्षणे सुरू झाल्याच्या तीन ते पाच दिवसांनंतर लाल, सपाट पुरळ सामान्यत: चेहऱ्यावर येते आणि नंतर उर्वरित शरीरावर सामान्यतः पसरणे सुरू होते. इतर नावांमध्ये मॉरबिली, रुबेला, लाल गोवर आणि इंग्रजी गोवर समाविष्ट आहे. "जर्मन गोवर" म्हणून ओळखले जाणारे दोन्ही रुबेला आणि रोझोला हे असंबंधित विषाणूंमुळे उद्भवणारे भिन्न रोग आहेत. 

लहान मुलांमध्ये गोवरचा उपचार कसा करावा?
बरे होण्यासाठी चांगला वेळ लागतो. जर धोकादायक लक्षणे नसतील तर रुग्णाला भरपूर विश्रांती आणि चांगले पाणी पिण्याचा सल्ला दिला जातो. गोवर बरा करण्यासाठी काही उपाय आहेत

बालरोगतज्ज्ञ डॉ. सांगळे म्हणाले, की गोवर झालेल्या रुग्णाच्या शरीरातील ‘अ’ जीवनसत्त्वाचे प्रमाण कमी होते. त्यामुळे डोळ्यांचे आजार, अतिसार, न्यूमोनिया, मेंदूज्वर होण्याची शक्यता असते. गोवर झालेल्या रुग्णाला सलग दोन दिवस ‘अ’ जीवनसत्त्वाची मात्रा दिल्यास आजार नियंत्रणात येतो. गोवरचा संसर्ग टाळण्यासाठी लसीकरण हा परिणामकारक उपाय आहे. सर्व शासकीय रुग्णालयांत ही लस उपलब्ध आहे. लशीची पहिली मात्रा नऊ महिने पूर्ण ते १२ महिने आणि दुसरी मात्रा १५ महिने या वयोगटात देण्यात येतो.

• शरीरातील पाण्याची पातळी कमी न होऊ देणे (डिहायड्रेशन) महत्त्वाचे आहे. त्यासाठी भरपूर पाणी पिणे, द्रव पदार्थांचा आहारात समावेश असणे आवश्यक आहे. सूप, फळांचे ताजे रस, सरबते, नारळाचे पाणी आहारात असावे.
• पुरेशा प्रमाणात ‘अ’ जीवनसत्त्व असलेल्या पदार्थांचा समावेश असावा. गोवर संसर्गामुळे त्वचेवर येणारी खाज कमी होण्यासाठी कडुलिंबाची पाने पाण्यात उकळून त्या पाण्याने अंघोळ केल्याने फायदा होतो.
• बाळांना थंड टॉवेलने थंड करून आणि अँटीपायरेटिक्सच्या योग्य डोसने उच्च ताप नियंत्रित केला जाऊ शकतो
• बाळाच्या जवळ धूम्रपान इत्यादी टाळा कारण यामुळे श्वसनाचा त्रास वाढेल
• सनग्लासेस वापरणे किंवा डोळ्यांच्या बुबुळाच्या पुढील भागाचा होणारा दाह डोळ्यांना थेट प्रकाशापासून संरक्षण करणे महत्वाचे आहे
• ओलसर कापड ठेवल्याने लाल/सुजलेल्या डोळ्यांना आराम मिळतो
• लसीकरण MMRV हे लहान वयात गोवरचा सामना करण्यासाठी सर्वोत्तम मानले जाते.