किशोरवयीन मुलीं वाढत असतांना होणारे बदल आणि परिणाम करणारे घटक

किशोरवयीन मुलींवर परिणाम करणारे हार्मोन्स हे एकमेव घटक नाहीत. कौटुंबिक आनुवंशिकतेपासून ते आहारापर्यंत सर्व काही तरुणपण / यौवन जलद किंवा विलंब करू शकते. बहुतेक मुलींमध्ये वयाच्या ११-१२ वर्षाच्या आसपास यौवनाशी संबंधित मोठी वाढ होते, जरी नेमकं वय थोडं वर खाली होऊ शकते कारण सर्वांची शरीर प्रकृती वेगळी असते. वयाच्या १५ किंवा १६ व्या वर्षी यौवनात कोणतेही बदल होत नाहीत. मुलींना त्यांची पहिली मासिक पाळी येण्याआधी एक किंवा दोन वर्षांनी तारुण्य सुरू होते आणि भारतामधील मुलीचे प्रथम मासिक पाळी येण्याचे सरासरी वय ११ ते १२ वर्ष आहे.

 मुलींचे वाढताना होणारे बदल 

• उंची-  मासिक पाळी येईपर्यंत मुलींची दरवर्षी दोन ते तीन इंच वाढ होऊ शकते, जी या जलद उंचीच्या वाढीचा शेवट दर्शवते.
• स्तन- स्तनांचा विकास होऊ लागतो. ही एक धीमी प्रक्रिया असू शकते, ज्याची सुरुवात लहान स्तनाच्या आकारापासून होते शेवटी स्तनाच्या मोठ्या वाढीपर्यंत आणि निप्पल्सपर्यंत वाढू शकते.
• प्यूबिक आणि अंडरआर्म केस- प्यूबिक आणि अंडरआर्म केस वाढू लागतात. हे केस सुरुवातीला हलके, बारीक किंवा विरळ असू शकतात, परंतु हळूहळू वाढतात आणि तुमच्या मुलीच्या वयानुसार काळे होतात.
• पुनरुत्पादक अवयवांची वाढ- पुनरुत्पादक अवयवांची वाढ होते. तुमच्या मुलीच्या व्हल्व्हा आणि लॅबियाचा आकार वाढेल आणि तिचे अंतर्गत अवयव - योनी आणि गर्भाशय - देखील वाढतील.
• एस्ट्रोजेन आणि प्रोजेस्टेरॉन सारखे हार्मोन्स- पुरळ, घाम येणे, शरीराची दुर्गंधी वाढते. एस्ट्रोजेन आणि प्रोजेस्टेरॉन सारखे हार्मोन्स बदलल्याने त्वचा तेलकट होऊ शकते किंवा अधिक सहजपणे चिकटू शकते. यामुळे त्यांचे पहिले मुरुम फुटू शकतात, तसेच घाम येणे आणि शरीराची दुर्गंधी वाढते.
• मूड स्विंग- चिडचिड किंवा मूड स्विंग दिसून येते. पुन्हा, हार्मोन्स बदलल्यामुळे मुलींना तीव्र भावना येऊ शकतात ज्या टोपीच्या थेंबात बदलतात. जसे तुम्ही गरोदर असता किंवा मासिक पाळीच्या आधी, या हार्मोनल शिफ्ट्स सामान्य असतात आणि पालक म्हणून तुम्ही त्यांना बाहेर काढण्याशिवाय फार काही करू शकत नाही. या वयात सामान्यतः सामाजिक दबाव देखील असतात जे तणावपूर्ण असतात आणि तुमची मुलगी तुमच्याकडून काही वास्तविक स्वातंत्र्य शोधत असेल ज्यामुळे भावनिक घर्षण होऊ शकते.
• पायाचा आकार बदलतो- हे खरं तर मुलींच्या तारुण्याच्या सुरुवातीच्या लक्षणांपैकी एक आहे जे असे सूचित करते की पाय हा यौवनाशी संबंधित वाढीचा अनुभव घेणाऱ्या पहिल्या शरीराच्या अवयवांपैकी एक असू शकतो. तुमच्या मुलीच्या बुटाचा आकार ७ किंवा ८ पर्यंत वाढू शकतो, परंतु १२ वर्षांच्या वयापर्यंत ते प्रौढांच्या आकाराच्या जवळ असू शकतात.
• या सुरुवातीच्या वाढीनंतर, मुलींना मासिक पाळी सुरू झाल्यानंतर ते आणखी एक ते तीन इंच वाढू शकतात, परंतु हे विशेषत: त्यांच्या शारीरिक वाढीच्या समाप्तीचे संकेत देते (म्हणजे, ते सहसा त्यांच्या प्रौढ उंचीपर्यंत पोहोचले आहेत).
• यावेळी स्तनांची वाढही थांबू शकते. किंवा ते आणखी काही वर्षे किंचित वाढू शकतात.
• वयाच्या १६ व्या वर्षी, मुलींची सरासरी उंची सुमारे ५,साडेपाच फूट असते.

परिणाम करणारे घटक 

१. पोषण आणि वजन
आपण जे खातो ते आपल्या शरीराची वाढ किती चांगली होते यात एक भूमिका बजावते, म्हणून जर आपल्या मुलींस पुरेसे पोषण मिळत नसेल किंवा अन्यथा कुपोषित असेल तर ते समवयस्कांप्रमाणे वाढू शकत नाहीत. जास्त वजन असणं किंवा शरीरात सरासरीपेक्षा जास्त चरबी असणं यामुळं मुलगी लवकर यौवनात जाऊ शकते. उलटपक्षी, कमी वजन असणे किंवा शरीरातील चरबी कमी असणे (अत्यंत सक्रिय मुले किंवा तरुण खेळाडूंसाठी एक सामान्य घटना) यौवनात विलंब होऊ शकतो.

२. अनुवांशिक/जेनेटिक्स
मुलांना त्यांची उंची त्यांच्या पालकांकडून वारशाने मिळते, त्यामुळे तुमचे मूल कितीही निरोगी असले तरी ते त्यांच्या जनुकांची वाढ करू शकत नाहीत. तुम्ही आणि/किंवा तुमचा जोडीदार सरासरीपेक्षा लहान किंवा उंच असल्यास, यामुळे तुमच्या मुलांच्या वाढीचा एकूण वक्र देखील निश्चित होऊ शकतो आणि काही अनुवांशिक परिस्थिती आहेत-जसे की डाउन सिंड्रोम आणि मारफान सिंड्रोम-ज्यामुळे सामान्यतः लहान किंवा उंच उंची येते.

३. उंची आणि वजन टक्केवारी 
थायरॉईड आणि पिट्यूटरी दोन्ही ग्रंथी यौवनाच्या प्रारंभाशी संबंधित हार्मोन्सचे नियमन करण्यासाठी जबाबदार असतात. तुमच्या मुलींची थायरॉईड पातळी कमी असल्यास किंवा पिट्यूटरी ग्रंथी योग्यरित्या कार्य करत नसल्यास, ते तारुण्य सुरू करण्यासाठी आवश्यक हार्मोन्स सोडू शकत नाहीत (किंवा त्यांच्या वाढीस लक्षणीय वाढ होण्यासाठी पुरेशी निर्मिती करू शकत नाहीत).

४. जुनाट आजार
अल्पवयीन संधिवात, सिस्टिक फायब्रोसिस आणि मधुमेह यांसारखे काही जुनाट आजार यौवनावस्थेतील मुलांची वाढ मंदावतात. दाहक आंत्र रोग (IBD) देखील अनेक कारणांमुळे वाढीवर परिणाम करू शकतो.

५. मुलींच्या वाढीची विशिष्ट चिन्हे
तुमच्या मुलींची वाढ झाली आहे की नाही हे ठरवण्यासाठी तुम्ही त्यांना कोणतीही जादुई चाचणी देऊ शकत नाही, परंतु काही विशिष्ट चिन्हे आहेत. 

• गेल्या एक ते दोन वर्षांत विकासाचा वेग खूपच वाढलाय. 
• गेल्या एक ते दोन वर्षांत तिला मासिक पाळी सुरू झाली आहे.
• त्यांचे प्यूबिक आणि अंडरआर्म केस पूर्णपणे वाढले आहेत.
• ते अधिक प्रौढांसारखे दिसतात, लहान मुलासारख्या उंचीच्या विरूद्ध; स्तन आणि नितंब पूर्ण भरलेले आणि गोलाकार आहेत, गुप्तांग पूर्णपणे विकसित झाले आहेत आणि त्यांनी गोल चेहऱ्यासारखी आणखी काही बरेच "बाळशूक" वैशिष्ट्ये गमावली आहेत.

६. जर तुमचे मूल वाढत नसेल
सर्व मुले त्यांच्या स्वतःच्या टाइमलाइनवर विकसित होतात, परंतु जर तुमच्या मुलीला १५ वर्षांच्या वयापर्यंत मासिक पाळी आली नसेल किंवा हार्मोनल विकासाची कोणतीही चिन्हे दिसली नाहीत, तर बालरोगतज्ञ किंवा कौटुंबिक डॉक्टरांची भेट घ्या. विलंब हे वैद्यकीय स्थिती, संप्रेरक असंतुलन किंवा कुपोषणाचे लक्षण असू शकते.

किशोरवयीन मुलीं मध्ये भरपूर बदल होत असतात तेव्हा मुलींना खूप काळजी पूर्वक हाताळण्याची गरज असते आणि ते फक्त आईच व्यवस्थितरित्या करू शकते म्हणून आई-वडिलांनी मुलींचे मित्र होऊन तिला समजण्याचा प्रयन्त करा.