अटेंशन डेफिसिट हायपरएक्टिव्हिटी सिंड्रोम म्हणजे काय?

अटेंशन डेफिसिट हायपरएक्टिव्हिटी डिसऑर्डर / सिंड्रोम ही एक स्थिती आहे जी अनेक लहान मुले आणि किशोरवयीन मुलांना प्रभावित करते आणि बर्याचदा प्रौढतेपर्यंत चालू राहते. आपल्या सर्वांना अशी मुले माहित आहेत जी शांत बसू शकत नाहीत, त्यांच्या मनात येणारे काहीही बोलू शकत नाहीत आणि शाळेत किंवा घरी एका गोष्टीवर लक्ष केंद्रित करू शकत नाहीत. ही चिन्हे लहान मुलासाठी सामान्य असतात परंतु काहीवेळा बेपर्वाई, अतिक्रियाशीलता इत्यादी देखील अटेन्शन डेफिसिट हायपरएक्टिव्हिटी डिसऑर्डर/सिंड्रोमची चिन्हे असू शकतात.

अटेंशन डेफिसिट/हायपरएक्टिव्हिटी डिसऑर्डर (एडीएचडी) ही बालपणीची सुरुवातीची स्थिती आहे जी ७-१०% शालेय वयातील मुलांमध्ये आढळून येते.

• एडीएचडीची चिन्हे आणि लक्षणे सामान्यत: दृश्यमान असतात आणि लहान वयातच ओळखली जाऊ शकतात परंतु सामान्य मुलाच्या वर्तनातून एडीएचडीची चिन्हे वेगळे करणे खरोखर कठीण आहे. जर तुम्ही काही परिस्थितींमध्ये काही चिन्हे ओळखत असाल तर कदाचित तुमच्या मुलाला ADHD नसेल पण जर तुम्ही सर्व परिस्थितींमध्ये बहुतेक चिन्हे आणि लक्षणे ओळखण्यात सक्षम असाल तर तुमच्या मुलाला ADHD/ADD होण्याची शक्यता आहे.
• जेव्हा लोक एडीएचडीचा विचार करतात तेव्हा ते हायपर अ‍ॅक्टिव्ह मुलाचा विचार करतात परंतु प्रत्यक्षात एडीएचडी असलेली काही मुले शांत बसू शकत नाहीत तर काही शांत बसू शकतात आणि त्यांचे मन एकाग्र होऊ शकत नाही (ठिकठिकाणी भटकत) असते. काही एका कामावर लक्ष केंद्रित करू शकतात परंतु लक्ष दुसर्‍याकडे वळवू शकत नाहीत तर काही हलके दुर्लक्षित पण खूप आवेगपूर्ण असतात.
• एडीएचडी असलेल्या मुलांना चिंता, कमी आत्मसन्मान इत्यादींचा त्रास होऊ शकतो. काही वेळा वयानुसार लक्षणे कमी होतात. तथापि, काही वेळा मूल एडीएचडी पूर्णपणे वाढू शकत नाही. काहीवेळा उपचारांचा सल्ला दिला जातो ज्यामुळे मुलाची वाढ होण्यास खरोखर मदत होत नाही परंतु काही प्रमाणात लक्षणे नियंत्रित करता येतात.

मुलांमध्ये (ADHD)चे ३ प्रकार
१. बेफिकीर- औपचारिकपणे अटेन्शन डेफिसिट डिसऑर्डर (ADD) म्हणून ओळखले जाते, एक मूल दिलेल्या कामावर लक्ष केंद्रित करू शकत नाही; ऐकताना दिसत नाही इ.
२. अतिक्रियाशील- मूल अतिक्रियाशील आणि आवेगपूर्ण असते.
३. एकत्रित-दोन्ही दुर्लक्षित आणि अतिक्रियाशील वर्तन दर्शवते.

एडीएचडीची चिन्हे आणि लक्षणे

• बेफिकीर
• तपशीलांकडे बारकाईने लक्ष देण्यात अयशस्वी
• निष्काळजीपणे चुका करतो
• ऐकत नाही असे दिसते
• संघटित होण्यास त्रास होतो
• सहज विचलित
• विसराळू
• मानसिक लक्ष विचलित असते आणि प्रयत्नांची आवश्यकता असलेली कार्ये टाळाटाळ आणि नापसंत करतात
• सूचनांचे पालन करण्यात अडचण
• एखाद्या कामावर लक्ष केंद्रित करण्यात अडचण येते
• शांत बसू शकत नाही
• सतत हालचालीत
• हायपर
• एखादी क्रिया शांतपणे करण्यात अडचण येते
• बोलके/बडबडे 
• संयमशीलतेची कमी 
• जे मनात येईल ते त्याच्यातून बाहेर काढण्यास अडचण 
•  संभाषणात व्यत्यय आणने 

एडीएचडी (ADHD) बद्दल मिथक

१. एडीएचडी असलेली सर्व मुले अतिक्रियाशील असतात
२. एडीएचडी असलेले मूल कधीही लक्ष देत नाही
३. एक मूल अखेरीस एडीएचडी मधून वाढेल
४. औषधोपचार हा सर्वोत्तम उपचार आहे.

डॉक्टरांना कधी भेटायचे?
जर तुम्हाला एडीएचडीची काही चिन्हे दिसली तर तज्ञाचा सल्ला घ्या कारण तुमच्या मुलाच्या वर्तनाची इतर संभाव्य कारणे तपासण्यासाठी प्रथम वैद्यकीय मूल्यमापन करणे महत्वाचे आहे.